مجله ارگونومیدوره 4، شماره 1، بهار 95
DOI: 10.20286/joe-04015
تاریخ دریافت مقاله: 11/6/4931 تاریخ پذیرش مقاله: 71/8/4931

واژگان کلیدی:
ب ا اس تفاده از آزمون ه ای آنالی ز واریان س، ت ی تس ت و ضری ب همبس تگی پیرس ون در س طح معن ی داری
05/0 و نرم افــزار SPSS.18 صــورت گرفــت.
یافته ه ا: نتای ج نش ان داد اخت الات ناحی ه کم ر ب ا ش یوع 9/06 % ش ایع ترین اخت ال در بی ن پرس تارانب ود. بی ن کلی ه ابع اد کیفی ت زندگ ی، ب ه اس تثنای عملک رد اجتماع ی، ب ا WMSDs رابط ه معن اداریوج ود داش ت )05/0>P (. همچنی ن بی ن س ن، جن س و س طح تحصی ات ب ا WMSDs و نی ز بی ن جن سو نظ ام کاری ب ا کیفی ت زندگ ی اف راد ارتب اط معن ادار آم اری مش اهده ش د )05/0>P (.
نتیجه گی ری: ب ا توج ه ب ه نتای ج مطالع ه، ش یوع WMSDs در پرس تاران ب ه نس بت بالاس ت. در اغل بپرس تاران س طح کیفی ت زندگ ی متوس طی مش اهده ش د. بنابرای ن هرگون ه مداخل ه جه ت بهب ود کیفی تزندگــی و پیشــگیری از WMSDs می بایســت بــر کاهــش نیازهــای فیزیکــی و فشــارهای روانشــناختیمتمرک ز ش ود. تمامی حقوق نشر برای دانشگاه علوم پزشکیهمدان محفوظ است.
پرس ش نامه اخت الات اس کلتی عضان ی نوردی ک و کیفی ت زندگ ی) SF-36( ب ود. تجزی ه و تحلی ل داده ه ا

اختالات اسکلتی عضانیکیفیت زندگیپرستاران
مقاله پژوهشی
15534-405849

اختلالات اسکلتی عضلانی مرتبط با کار و ارتباط آن با کیفیت زندگی در پرستاران
داود نصیری زرین قبائی 1، مهدی حارث آبادی 2، معصومه باقری نسامی 3، فرشته طالب پور امیری 4،*
دانش جوی کارشناس ی ارش د عل وم تش ریح، کمیت ه تحقیق ات دانش جویی، دانش کده پزش کی ،دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران، س اری، ای ران.
کارش ناس ارش د پرس تاري، گ روه پرس تاري بهداش ت جامع ه، دانش گاه عل وم پزش کي خراس ان ش مالي، بجن ورد، ای ران.
دانشــیار، گــروه پرســتاري داخلــي، جراحــي، مرکــز تحقیقــات بیماري هــاي عفونــي اطفــال مازنــدران، دانشــگاه علــوم پزشــکي مازنــدران، ســاري، ایــران.
اســتادیار گــروه علــوم تشــریح، دانشــکده پزشــکی، دانشــگاه علــوم پزشــکی مازنــدران، ســاری ،ای ران.
108235428060

نویس نده مس ئول: فرش ته طال ب پ ور امی ری، اس تادیار گ روه عل وم تش ریح، دانش کده پزش کی ،دانش گاه علوم پزش کی مازن دران، س اری، ای ران. ایمی ل: [email protected]
چکیده
مقدمــه: اخت الات اس کلتي عضان ی مرتب ط ب ا کار (WMSDs) یک ی از ش ایع ترین مش کات س امت ش غلی ب وده ک ه ب ا ص رف هزینه ه اي زی اد و کاه ش به ره وري در پرس تاران هم راه اس ت. از س ویی کیفی ت زندگ ی ی ک مفه وم چن د بع دی اس ت ک ه عوام ل مهم ی نظی ر وضعی ت جس می و روان ی ب ر آن تاثی ر می گ ذارد. مطالع ه حاض ر ب ا ه دف بررس ی اخت الات اس کلتی عضان ی مرتب ط ب ا کار و ارتب اط آن ب ا کیفی ت زندگ ی در پرس تاران انج ام ش د.
روش کار: مطالعــه حاضــر از نــوع توصیفــی تحلیلــی بــود کــه بــر روی 940 نفــر از پرســتاران شــاغل در کلیــه بیمارســتان های ســطح شــهر ســاری، بــه روش سرشــماری انجــام شــد. ابــزار جمــع آوری اطاعــات ،
مقدمه
پرس تاران یک ی از ارکان عم ده بخ ش درم ان هس تند ک ه ب ا توج ه بــه وضعیــت کار، عهــده دار وظایفــی از قبیــل کمــک بــه جــا بــه جاک ردن بیم ار، بلن د ک ردن وس ایل و خ م ش دن ب ه م دت طولان ی می باش ند ک ه فعالیت های فوق در بروز اختالات اس کلتی عضانی این قشــر نقــش بســزائی دارد]1[. در خصــوص آســیب های فیزیکــی ناش ی از کار، آم ار حاص ل از مطالع ه ب ر روی پرس تاران ایران ی در س ال 2014، نش ان می ده د تقریب ا ی ک چه ارم اف راد از درده ای جس مانی مرتب ط ب ا کار از جمل ه درد کم ر رن ج می برن د و از ه ر ســه نفــر یــک نفــر دچــار کمردردهــای مرتبــط بــا کار می گــردد 2][. همچنی ن در گزارش ی دیگ ر از مطالع ه م روری انج ام ش ده در س ال 2015، 4/7 درص د پرس تاران در ه ر هفت ه ب ه علت خس تگی روح ی ی ا ناتوان ی فیزیک ی ناش ی از کار غیب ت می کنن د ک ه 08 درصــد بیشــتر از ســایر گروه هــای حرفــه ای اســت] 3[. بررســی وقــوع اختــالات اســکلتی عضانــی در ارائــه دهنــدگان خدمــات س امت در بیش تر کش ورهای جه ان در ح ال بررس ی اس ت] 4[. در بی ن فیزیوتراپیس ت ها و رادیولوژیس ت ها ای ن اخت الات بعن وان یــک مشــکل محســوب می شــود] 5[، امــا در ایــن میــان حرفــه پرس تاری ب ه دلی ل ماهی ت کاری، ح رکات تک راری، پوس چر های اســتاتیک و ناشــیانه بــه هنــگام کار، خــم شــدن و چرخش هــای تک راری، بلن د ک ردن اش یا، ه ل دادن و کش یدن و اس ترس های روانشــناختی و روانی-اجتماعــی از جملــه مشــاغلی اســت کــه در آن اخت الات اس کلتی عضان ی مرتب ط ب ا کار از ش یوع بالات ری برخ وردار اس ت] 6[. طب ق تحقیق ات انج ام ش ده ش یوع اخت الات اســکلتی عضانــی مربــوط بــه ناحیــه کمــر پرســتاران در تایــوان 76% 7][، در آفریق ا 80% 1][، در ایتالی ا 49% 8][ و در پرس تاران ایرانــی 62% 9][ بــرآورد شده اســت. همچنیــن محققیــن نشــان داده انــد کــه اختــالات عضانــی اســکلتی یکــی از عوامــل شــایع ناتوانــی و آســیب های شــغلی و کناره گیــری از کار می باشــد] 01, 4 .[11/7 درص د پرس تاران در ه ر هفت ه ب ه عل ت فرس ودگی ی ا ناتوانــی ناشــی از کار غیبــت می کننــد کــه 80 درصــد بیشــتر از ســایر گروه هــای حرفــه ای اســت] 12[. در طــي ســال هاي اخیــر، عاقه من دي ب ه ارزیاب ي و بهبود کیفی ت زندگي اف راد مبتا ب ه بیمار ي ه اي مزم ن افزای ش چش م گیري یافت ه اس ت و بهب ود عملک رد روزان ه و کیفی ت زندگ ي مبتای ان ب ه بیماري ه اي مزمن ب ه صورت ی ک ه دف در آمده اس ت. بین بیم اري و کیفی ت زندگي ی ک ارتباط متقاب ل وج ود دارد و اخت الات جس ماني و وج ود عای م جس مي اثر مس تقیم روي تم ام جنبه ه اي کیفی ت زندگ ي دارد] 13[. ب ا توج ه بــه اجتنــاب ناپذیــر بــودن برخــی از عوامــل در حرفــه پرســتاری و ل زوم پیش گیری از آث ار روان ی و رفت اری، ب ه کارگی ری تمهی دات و اقدامات ی در جه ت بهب ود کیفی ت زندگ ی و آم وزش روش ه ای مقابلــه ای از جملــه وظایــف مدیــران ســازمان های خدمــات بهداشــتی درمانــی می باشــد] 14[. بدیــن منظــور کیفیــت بــالای زندگــی کارکنــان تبدیــل بــه یــک موضــوع مهــم در بســیاری از س ازمان ها از جمل ه س ازمان های بهداش تی درمان ی از ده ه 0791 گردیده اســت] 15[. کیفیــت زندگــی یــک مفهــوم چنــد بعــدی ش امل توانای ی عملک رد، س امت و وضعیت روح ی – روانی فرد اس ت ک ه عوامل مهم و متع ددی نظیر وضعیت جس می، روانی، عقیده فردی و ارتباط ات اجتماع ی ب ر آن تاثی ر دارد] 16[. یک ی از عوام ل موث ر در کیفیــت زندگــی شــغل می باشــد. شــغل بعنــوان یــک منبــع بســیار مهــم بــرای امــرار معــاش و احــراز موقعیت هــای اجتماعــی ،در عیــن حــال می توانــد بــه نارضایتــی و تحلیــل قــوای جســمانی و روانــی منجــر شــود] 17[. وجــود محرک هــای فیزیکــی، روانــی و اجتماعــی در محیــط کار از عوامــل تنیدگــی بــه حســاب می آینــد و اســترس ها و فشــارها بــر رفــاه فیزیکــی و رفــاه روحــی -روانــی اثــر نامطلــوب دارنــد] 81[. از ســوی دیگــر بعضــی از مشــاغل بــا تنیدگی ه ای زی ادی هم راه هس تند و ای ن مس اله معل ول ماهی ت آن کار، ن وع وظای ف و مس ئولیت های ای ن گون ه مش اغل می باش د 19][. کیفیــت زندگــی یــک شــاخص مهــم در میــزان تحمــل اخت الات اس کلتی عضان ی می باش د. مطالع ات متع ددی نش ان داده اسـت ک ه اختــالات اس کلتی عضان ی ب ر کیفی ت زندگــی تاثیــر می گــذارد و باعــث کاهــش کیفیــت زندگــی می شــود] 02, 21[. ول ی ای ن مطالع ات روی پرس تاران نبوده اس ت. فق ط در ی ک مطالع ه روی کیفی ت زندگ ی ناش ی از کم ردرد مزم ن پرس تاران انج ام شده اس ت ک ه اب زار س نجش کیفی ت زندگ ی آن متف اوت می باشـد] 15[ همچنی ن مطالع ه دیگ ر مش ابه انج ام ش ده، ب ر روی کارگــران بوده اســت] 22[.
کارایــی و بهبــود عملکــرد پرســتاران در نتیجــه رضایــت شــغلی و ســامت روانــی آنهــا فراهــم می شــود] 23[. امــا نبــودن ش اخص های کیفی ت زندگ ی و نی ز ع دم رعای ت اص ول صحی ح اس کلتی عضان ی، مس بب فرس ودگی کارکن ان و در نهای ت اف ت خدمــت رســانی در امــر بهداشــت و درمــان می شــود. توصیــف تأثیرات س طوح مختلف سیس تم اس کلتی عضانی بر پیامدهایی مانند س طح کیفی ت زندگ ی مرتب ط ب ا س امت و مرخص ی اس تعاجی، ب رای ارایه خدمات بهداش ت ش غلی به کارگ ران، کارمن دان و جامعه و انتخــاب راهبردهــای پیشــگیرانه مهــم اســت. بنابرایــن بــا عنایــت ب ه ش یوع ب الای اخت الات اس کلتی عضان ی در پرس تاران و تاثی ر احتمال ی آن ب ر کیفی ت زندگ ی، ای ن مطالعه با هدف بررس ی ش یوع اختــالات اســکلتی عضانــی و ارتبــاط آن بــا کیفیــت زندگــی در بی ن پرس تاران ش اغل در بیمارس تان های ش هر س اری انج ام ش د.
روش کار
مطالعــه حاضــر توصیفــی تحلیلــی بــود کــه بــه منظــور بررســی اختــالات اســکلتی عضانــی و ارتبــاط آن بــا اســترس شــغلی در بیــن پرســتاران بیمارســتان های شــهر ســاری در ســال 4931 انج ام پذیرف ت. جامع ه پژوه ش مطالع ه حاض ر را کلی ه پرس تارانی کــه در تمامــی بیمارســتان های ســطح شــهر اعــم از دولتــی و خصوصــی بودنــد تشــکیل مــی داد کــه جمعــا 8 بیمارســتان بــود ک ه در بی ن ح دود 1400 پرس تار ،940 نف ر در مطالع ه ش رکت کردنــد و مابقــی بــه دلایلــی از جملــه مرخصــی، عــدم تمایــل در پ ر ک ردن پرسش نامه و مش غله کاری پرس تاری از جامع ه پژوه ش خــارج شــدند )میــزان پاســخ دهــی 67 درصــد(. معیارهــای ورود بــه مطالعــه شــامل داشــتن حداقــل یکســال ســابقه کاری، عــدم هرگون ه س ابقه جراح ی در بخش ه ای اس کلتی عضان ی ب دن و هرگون ه حادث ه ای منته ی ب ه آس یب در بخش ه ای مذک ور ب دن ،ع دم داش تن ش غل دوم و نی ز تمای ل ب ه ش رکت در پژوه ش ب ود .جهــت جمــع آوری داده هــا از ســه پرسشــنامه مشــخصات فــردي ،پرسشــنامه اختــالات اســکلتی عضانــی نوردیــک و پرسشــنامه کیفیــت زندگــی SF-36 اســتفاده شــد .
پرسش نامه اخت الات اس کلتی عضان ی نوردی ک، ش امل اطاعات ی در مــورد درد هــای گــردن، شــانه، آرنــج، مــچ، پشــت، کمــر، ران ،زان و و پ ا می باش د. ای ن پرسش نامه در س ال 1987 توس ط کورین ا و هم کاران طراح ی و ام روزه بعن وان پرسش نامه نوردی ک مع روف اس ت. ای ن پرسش نامه دارای دو بخ ش اس ت: بخ ش اول ح اوی ســوالات عمومــی از قبیــل ســابقه کار، وزن، قــد و … و بخــش دوم ح اوی س والات مرب وط ب ه تعیی ن ع وارض و ناراحتی ه ای ب دن اس ت ک ه پاس خ دهن ده بای د مش خص کن د ک ه در ک دام ی ک از 9 قس مت ب دن خ ود )گ ردن، ش انه ه ا، آرن ج ه ا، دس ت، پش ت ،کم ر، ران، زان و و پ ا( در ط ی س ال اخی ر درد ی ا احس اس ناراحت ی داش ته اس ت. روای ی و پایای ی پرسش نامه نوردی ک در س ال 5831 توس ط ازگل ی و هم کاران بررس ی و ب ا ضری ب همبس تگی 19/0 پایای ی آن م ورد تایی د ق رار گرفت ه اس ت] 42[.
پرسشــنامه کیفیــت زندگــی SF-36 دارای 36 ســوال در هشــت خ رده مقی اس عملک رد فیزیک ی، محدودیت جس می، درد جس می ،س امت عموم ی، نش اط، عملک رد اجتماع ی، مش کات روح ی و ســامت روان می باشــد کــه در دو مقیــاس ســامت جســمی و س امت روان طبق ه بن دی ش ده اند، ب ه عبارت ی س امت جس می از مجم وع س ئوالات خ رده مقیاس ه ای عملک رد فیزیک ی ب ا 01 س وال، محدودی ت جس می ب ا 4 س وال، درد جس می ب ا 2 س وال و س امت عموم ی ب ا 5 س وال تش کیل شده اس ت و س امت روان نیــز متشــکل از مجمــوع ســئوالات خــرده مقیاس هــای عملکــرد اجتماع ی ب ا 2 س وال، مش کات روح ی ب ا 3 س وال، س امت روان ب ا 5 س وال و نش اط ب ا 4 س وال می باش د. همچنی ن ی ک س وال دیگ ر ب ه ط ور منف رد تغیی ر در وضعی ت س امتی ف رد را ط ی دوره ای بررســی می نمایــد. امتیازهــای هــر مقیــاس از صفــر تــا 100 متغی ر اس ت ک ه صف ر بدتری ن و 100 بهتری ن وضعی ت را در مقیــاس مــورد نظــر گــزارش می کنــد]16[. منتظــری و همــکاران در مطالع ه خ ود پایای ي پرسش نامه را ب ا اس تفاده از تحلی ل آم اري « همســانی درونــی» و روایــي را بــا اســتفاده از روش « مقایســه گروههــاي شــناخته شــده» و «روایــي همگرایــي» مــورد ارزیابــي ق رار داده ان د. تحلی ل «همس انی درون ی» نش ان داد ک ه ب ه ج ز مقیــاس نشــاط) 65/0= a( ســایر مقی اسهــای گونــه فارســي SF-36 از حداقــل ضرایــب اســتاندارد پایایــی در محــدوده 77/0 ت ا 9/0 برخوردارن د. آزم ون آم اري «مقایس ه گروهه اي ش ناخته ش ده» نش ان داد ک ه گون ه فارس ي SF-36 ق ادر ب ه افت راق زی ر گروههــاي جمعیتــي بــه تفکیــک جنــس و ســن اســت بــه ایــن نح و ک ه اف راد مس ن تر و زن ان در تمام ي مقی اسه ا امتیازه اي پایین تــري را بهدســت آوردنــد. آزمــون «روایــي همگرایــي» بــه منظــور بررســي فرضیــات اندازه گیــري بــا اســتفاده از همبســتگي ه ر س ؤال ب ا مقی اس فرضیه س ازي ش ده نی ز نتای ج مطلوب ي را بهدس ت داده و تمام ي ضرای ب همبس تگي بی ش از مق دار توصی ه ش ده 4/0 به دس ت آم د )دامن ه تغیی رات ضرای ب 58/0 ت ا 59/0(. آزمــون تحلیــل عاملــي نیــز دو جزءاصلــي را به دســت داد کــه 9/65 درصــد پراکندگــي میــان مقی اسهــاي پرسشــنامه SF-36 را توجیـه مینم ود. در مجم وع نتای ج نش ان داد ک ه گون ه فارس ي اب زار اس تاندارد SF-36، ب ه منظ ور اندازه گی ري کیفی ت زندگ ي مرتب ط ب ا س امتي از پایای ي و روای ي لازم برخ وردار اس ت] 52[. پژوهش گر پ س از اخ ذ مج وز از دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران و ارائــه آن بــه بیمارســتان های ســاری در طــول روزهــای هفتــه )ش نبه ت ا پنجش نبه( و دو ش یفت کاری صب ح و عص ر ب ه منظ ور دسترســی بــه تمــام پرســنل بــه بیمارســتان ها مراجعــه و پــس از بی ان اه داف مطالع ه بص ورت ف ردی و اخ ذ رضایتنام ه از آن ه ا ،پرسش نامه در اختی ار پرس تاران ق رار داده می ش د و ب ا ص رف م دت زم ان لازم ک ه متناس ب ب ا درخواس ت پرس تار ب ا توج ه ب ه حج م کاری و ســرعت در پاســخ دهــی بــود، پرسشــنامه ها توســط خــود ش خص پرس تار تکمی ل و در نهای ت توس ط پژوهش گر جم ع آوري می شــد. جهــت آنالیــز داده هــا از نســخه 18 نــرم افــزار SPSS بــا اس تفاده از آم ار توصیف ی و آزمون ه ای آنالی ز واریان س، ت ی تس ت و ضری ب همبس تگی پیرس ون در س طح معن ی داری 05/0 اس تفاده گردی د. همچنی ن ب ه منظ ور بررس ی پی ش ف رض نرم ال ب ودن داده هــا و نیــز تعدیــل اثــر متغیرهــای مخــدوش کننــده بــر روی متغیرهــای اصلــی، بترتیــب از آزمون هــای کولموگروف-اســمیرونف و Partial Correlation اســتفاده شــد.یافته ها
میانگی ن س نی پرس تاران ش رکت کنن ده در پژوه ش 07/8±7/33 س ال و متوس ط س ابقه خدم ت آن ان 6/5±9 س ال ب ود. همچنی ن متوســط شــاخص تــوده بدنــی واحدهــای مــورد مطالعــه 7/4±52 ب رآورد ش د. توزی ع فراوان ی مش خصات جمعی ت ش ناختی واحدهای مــورد پژوهــش در جــدول شــماره 1 نشــان داده شده اســت. بــا اس تفاده از آزم ون کولموگروف-اس میرونف نرم ال ب ودن دادهه ا ب ا 05/0P≥ بــه اثبــات رســید. نتایــج حاصــل از پرسشــنامه نوردیــک نش ان داد ک ه اخت الات کم ر ب ا ش یوع 9/06 % ش ایع ترین اخت ال در بیــن پرســتاران اســت )جــدول شــماره 2(. بیــن مــردان و زنــان از لح اظ اخت الات اس کلتی عضان ی براس اس تحلی ل آزم ون ت ی اخت اف معن ی دار آم اری وج ود داش ت) 100/0=P(. همچنی ن بی ن اخت الات اس کلتی عضان ی ب ا س ن) 6/0+ = P=0/007،r( و س طح تحصی ات ) 35/0=P=0/002،-r( پرس تاران ب ه ترتی ب همبس تگی مثب ت و منف ی آم اری وج ود داش ت. در خص وص ارتب اط ش اخص ت وده بدن ی ب ا دو متغی ر اصل ی مطالع ه )اخت الات اس کلتی عضانی )19/0+ = P=0/001،r( و کیفیــت زندگــی) 43/0- = P=0/034،r(( نی ز ارتبـاط معن اداری مش اهده ش د. نتای ج ش اخص های کیفی ت زندگ ی نش ان داد ک ه در ای ن بی ن، نش اط ب ا میانگی ن و انح راف معیــار)28/19±54/53( کمتریــن مقــدار را دارد )جــدول شــماره 3(. نتای ج آزم ون ت ی نش ان داد ک ه تف اوت معن یداری بی ن کیفی ت زندگ ی در می ان جن س م رد و زن وج ود دارد ب ه ط وری ک ه م ردان از کیفی ت زندگ ی بالات ری برخ وردار بودن د و ای ن در حال ی اس ت ک ه کیفی ت زندگ ی در بع د روح ی نس بت ب ه بع د جس می ب ه ط ور معن ی داری در خص وص متغی ر نظ ام کاری بالات ر ب وده اس ت 0/05)P <(. بهمنظ ور تعدی ل اث ر متغیره ای مخدوش کنندهه ا ب ر کیفیــت زندگــی، از آزمــون Partial Correlation اســتفاده شــد و نتای ج حاک ی از ع دم تغیی ر در متغی ر اصل ی ب ود. ب رای بررس ی ارتب اط بی ن اخت الات اس کلتی عضان ی ب ا ش اخص های کیفی ت زندگ ی از آزم ون آم اری همبس تگی پیرس ون اس تفاده ش د. نتای ج آنالی ز نش ان داد ک ه بغی ر از خ رده مقی اس عملک رد اجتماعی، س ایر ابعــاد ارتبــاط آمــاری معنــی داری بــا اختــالات اســکلتی عضانــی دارن د. )ج دول ش ماره 4(
جدول 1: توزیع فراوانی متغیرهای جمعیت شناختی در پرستاران شاغل در بیمارستان های شهر ساری در سال 940) 1394= n(
خصوصیات جمعیت شناختیتعداددرصد
جنس
مرد2484/26
زن6926/73
وضعیت تاهل
متاهل2237/23
مجرد7177/76
وضعیت تحصیلی
کاردان962/10
کارشناس7967/84
کارشناسی ارشد481/5
نظام کاری
شیفت در گردش7453/79
ثابت1957/20
جدول2: فراوانی )درصد( اختالات اسکلتی عضانی در در پرستاران شاغل در بیمارستان های شهر ساری در سال 940) 1394n=(
پا گردنشانهآرنجمچپشتکمررانزانو
(2/82) 562 (2/72) 652(9/81) 781(9/06) 275(9/91) 781(33) 013(6/41) 731(4/92) 672(5/05) 574
اطاعات در جدول به صورت تعداد )درصد( هستند.
جدول 3: میانگین و انحراف معیار نمرات ابعاد کیفیت زندگی در پرستاران شاغل در بیمارستان های شهر ساری در سال 4931 )049=n(
شاخص های کیفیت زندگیمیانگینانحراف معیار
محدودیت جسمی53/6506/29
مشکلات روحی88/7448/27
نشاط54/5328/19
سلامت روان38/6158/18
عملکرد اجتماعی46/5732/22
درد جسمی46/5732/22
سلامت عمومی28/5440/19
عملکرد فیزیکی37/6937/26
جدول 4: نتایج همبستگی بین شاخص های کیفیت زندگی با اختالات اسکلتی عضانی با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون در پرستاران شاغل در بیمارستان های شهر ساری در سال 4931 )049=n(
P Valueضریب همبستگی
سلامت عمومي* اختلالات اسکلتی عضلانی300/0*0/602
عملکرد جسمي* اختلالات اسکلتی عضلانی400/0*94/0
مشکلات جسمي* اختلالات اسکلتی عضلانی100/0*0/704
مشکلات روحي* اختلالات اسکلتی عضلانی03/0*0/085
عملکرد اجتماعي* اختلالات اسکلتی عضلانی2/004/0
درد جسمي* اختلالات اسکلتی عضلانی01/0*0/342
نشاط* اختلالات اسکلتی عضلانی300/0*0/301
سلامت روان* اختلالات اسکلتی عضلانی700/0*0/405
* نشان دهنده معنی داری همبستگی می باشد. سطح معنی داری 05/0P< می باشد.
بحث
اختــالات اســکلتی عضانــی از جملــه مهمتریــن پیامدهــای ارگونومیــک محیط هــای کار در جوامــع امــروزی بشــمار می رونــد ک ه ناش ی از ریس ک فاکتوره ای مختل ف می باش ند] 20[. حرف ه پرس تاری نی ز ب ه دلی ل ماهی ت کاری، از جمل ه مش اغلی اس ت ک ه در آن اخت الات اس کلتی عضان ی مرتب ط ب ا کار از ش یوع بالای ی برخــوردار اســت] 25[. بــا توجــه بــه مطالعــه حاضــر، بیشــترین ش یوع اخت الات اس کلتی عضان ی در ناحی ه کم ر ب ود. ای ن یافت ه ب ا نتای ج حاص ل از مطالع ات متع دد از جمل ه دادارخ واه) 3931(، Ando 2000)( و Smith 2006)( همخوانــی داشــت] 21, 81,
23[. ب ا توج ه ب ه گزارش ات گوناگ ون می ت وان اظه ار نم ود ک ه پرســنل پرســتاری بــه دلیــل ایســتادن های طولانــی مــدت و نیــز فعالیت های ی از قبی ل جابج ا ک ردن بیم ار و تغیی ر وضعی ت م داوم بیم ار از حال ت نشس ته ب ه ایس تاده و بالعک س و نی ز فش ردگی در ش یفت های کاری، ش یوع اخت ال کم ر در آن ان ب ه نس بت س ایر اندام ه ای ب دن بیش تر اس ت و ای ن امـر مس تلزم توج ه ه ر چ ه بیشــتر بــه امــر رعایــت اصــول ارگونومیکــی در حیــن نشســتن و اس تفاده از کمربنده ای اس تاندارد و نی ز رعای ت اص ول ایمن ی در حیــن فعالیت هــای ایســتاده می باشــد. در بررســی کــه در آمریــکا انج ام ش ده بود ،50 درص د اف راد مبت ا، اث رات منف ی کم ر درد را بــر روی زندگــی خــود ابــراز کرده بودنــد] 3[ کــه ایــن امــر بــه دلیــل حــاد بــودن آســیب وارده بــر کیفیــت زندگــی پرســتاران مبت ا ب ه کم ر درد مزم ن در مقایس ه ب ا اف راد دیگ ر می باش د. از طرف ی م ا ش اهد ای ن هس تیم ک ه پرس تاران ب ا کم ر درد مزم ن کــه از اختــال شــدید در کیفیــت زندگــی خــود رنــج می برنــد ،همچن ان در ح ال ارائ ه خدم ات در مراک ز درمان ی هس تند ک ه ع اوه ب ر نگ ران کنن ده ب ودن ای ن موض وع در م ورد پرس تاران ،می توان د دلیل ی ب ر نی از ب الای نظ ام س امت ب ه ای ن گ روه از کادر درمان ی باش د؛ پ س بایس تی ب ه س امت آنه ا بی ش از ای ن اهمی ت داده ش ود. نتای ج مطالع ه حاض ر نش ان داد ک ه بی ن ابت ا ب ه اخت الات اس کلتی عضان ی در پرس تاران ب ا کیفی ت زندگ ی ارتبــاط معنــادار آمــاری وجــود دارد و ایــن ارتبــاط در بســیاری از مولفه هــای مرتبــط بــا کیفیــت زندگــی قابــل تعمیــم اســت بــه ط وری ک ه ب الا ب ودن می زان اخت الات باع ث کاه ش کیفی ت زندگــی می شــود. ایــن یافتــه بــا نتایــج مطالعــات علــی افســری 1394)( و Beaudoin 2003)( همخوانی داش ت] 51, 91[. Beau-doin در مطالع ه خ ود می نویس د، ش غل پرس تاران بعن وان یک ی از مهمتری ن اعض اء تی م بهداش تی و درمان ی نظ ام س امت ب وده و متعاقبــا تحــت فشــارهای استرســی گوناگــون ذهنــی و جســمی قــرار دارد کــه می تــوان دلیــل آن را فشــردگی کاری در ســاعات روز برش مرد، چراک ه پرس تاران موظفن د همزم ان چندی ن بیم ار را پای ش کنن د و ای ن ام ر می توان د ب ه دلی ل تک رار در روزه ای متوال ی، س بب ک م توجه ی ایش ان ب ه اص ول ایمن ی در حی ن کار ش ود و متعاق ب آن س بب آس یب های اس کلتی عضان ی گ ردد. از طرف ی ب ه تناس ب جن س اف راد پرس تار ک ه در ادام ه روز موظ ف ب ه رس یدگی در ام ور ش خصی و خانوادگ ی خوی ش هس تند، ای ن آس یب ها و خس تگی های ناش ی از کار می توان د در انج ام آن ام ور و حتــی رفتارهــای عاطفــی بــا افــراد خانــواده دخیــل بــوده و بــه تناس ب س بب کاه ش کیفی ت زندگ ی و ک م ی ا حت ی بی میل ی آنــان بــه انجــام کارهــای روزمــره همچــون ورزش یــا … گــردد .همانط ور ک ه Ferguson و Marras 1997)( عوام ل ف ردی را در ب روز اخت الات اس کلتی عضان ی موث ر دانس ته اند] 26[، در ای ن مطالع ه نی ز بی ن بعض ی از ای ن عوام ل مث ل جن س، س ن ،BMI و س طح تحصی ات رابط ه معن ی داری مش اهده ش د بط وری ک ه ب روز ای ن اخت الات در زن ان بیش تر از م ردان گ زارش ش د ک ه ای ن یافت ه ب ا نتای ج حاص ل از مطالع ات ارس انی) 1391( و زارع ی 1393)( همخوان ی داش ت] 4, 11[. می ت وان عل ت آن را میانگی ن ضعــف نســبی زنــان نســبت بــه مــردان و پاییــن بــودن قــدرت عضان ی و متعاق ب آن در مع رض آس یب ب ودن بیش تر سیس تم اس کلتی عضان ی، برش مرد. البت ه می بایس ت ب ه ای ن نکت ه نی ز اش اره نم ود ک ه میانگی ن ش اخص ت وده بدن ی در زن ان نس بت ب ه م ردان بیش تر ب ود و بیش تر در آس تانه چاق ی ق رار داش تند کــه وزن بــالا نیــز یکــی از مهمتریــن علــل آســیب های اســکلتی عضان ی می باش د. همچنی ن بی ن اخت الات اس کلتی عضان ی ب ا س ن پرس تاران نی ز ارتب اط مس تقیم وج ود داش ت، ل ذا عل ت ای ن ام ر را می ت وان در ضع ف ان دام ب ا افزای ش س ن اش اره ک رد. ای ن یافت ه ب ا نتای ج مطالع ات ارس انی) 1391(، زارع ی) 1393(، عل ی افســری) 1394(، عباســچیان) 1390( و Reed 2014)( مطابقــت داشــت] 4, 11, 51, 72, 28[. از طرفــی میــزان شــیوع اختــالات بــا ســطح تحصیــات پرســتاران نیــز ارتبــاط معنــی دار معکــوس داشــت و افــراد بــا ســطح تحصیــات بالاتــر، اختــالات کمتــری را گــزارش نمودنــد کــه می تــوان علــت آن را نیــز اولا بــه دلیــل افزای ش س طح اطاع ات و می زان خودمراقبت ی و ثانی ا ب ه دلی ل جای گاه و پس ت کاری برش مرد ک ه ب ه می زان کمت ری تح رک کاری و کار ب ا بیم ار را داش تند. یافت ه ف وق ب ا نتای ج مطالع ات ج وادی 1390)( و Beaudoin 2003)( همخوانــی داشــت] 17, 19[. در خصــوص ارتبــاط کیفیــت زندگــی بــا متغیــر جنــس نیــز نتایــج نش ان داد س طح کیفی ت زندگ ی در م ردان بیش تر از زن ان اس ت کــه ایــن یافتــه نیــز بــا نتایــج مطالعــات قاســمی) 1394(، علــی افس ری) 1394( و نوح ی) 1390( همخوان ی داش ت] 01, 51, 92[. همچنی ن بع د روح ی کیفی ت زندگ ی در پرس تاران ب ا نظ ام کاری ثابــت نســبت بــه شــیفت در گــردش بالاتــر بــود کــه علــت آن را نی ز می ت وان ب ه دلی ل اطمین ان خاط ر از آین ده ش غلی و مت داوم ب ودن ش غل نس بت ب ه کس انی ک ه بص ورت ق راردادی و ب ه تع داد شــیفت های کاری حقــوق دریافــت می کننــد، نســبت داد.
مطالع ه حاض ر دارای محدودیت های ی ب ود ک ه عم ده آن اس تفاده از ســنجش های خــود گزارشــی اســت. پاســخ ها ممکــن اســت بــه وســیله جواب هــای نادرســت تحــت تاثیــر قــرار گیــرد. بــرای مقابلــه بــا ایــن مشــکل، بــه شــرکت کنندگان اطمینــان داده شــد کــه پرسشــنامه ها بی نــام و محرمانــه هســتند و راهنمایی هــای لازم حی ن تکمی ل پرسش نامه ها ب ه ش رکت کنندگان داده می ش د .همچنیــن در خصــوص کیفیــت زندگــی، عوامــل محیطــی تاثیــر قابــل توجهــی بــر روی نحــوه پاســخ گویی بــه ســوالات دارد کــه نمی تــوان ایــن عوامــل را کنتــرل نمــود. بســیاری از پرســنل پرســتاری همزمــان در بخش هــای دیگــر همچــون بخش هــای ارتوپــدی بــا بــار کاری بیشــتر و روان پزشــکی نیــز مشــغول بــه کار بودنــد و امــکان جداســازی اختصاصــی موجــود در بخش هــای مختل ف ک ه ب ر کیفی ت زندگ ی پرس تاران تاثی ر دارد ب ه ص ورت کامــل وجــود نداشــت. همچنیــن از دیگــر محدودیت هــای ایــن مطالع ه، اس تفاده نک ردن از روش ه ای معتبرت ر س نجش بالین ی همچــون مصاحبــه می باشــد.
نتیجهگیری
بــه طــور کلــي م یتــوان نتیجهگیــري نمــود کــه بیــن اختــالات اس کلتي عضان ي و عوام ل فیزیکي کیفی ت زندگي رابطه وج ود دارد .
لــذا در خصــوص کاهــش اختــالات اســکلتی عضانــی و افزایــش کیفیــت کار و پیــرو آن کیفیــت زندگــی پرســتاران، میبایســت مدی ران پرس تاری ب ا آگاه ی از نتای ج ای ن پژوه ش، ب ا برق راری ارتبــاط صحیــح بــا پرســتاران و حمایــت آنــان و ایجــاد محیــط مناس ب ب رای ادام ه فعالی ت حرف های پرس تاران در جه ت کاه ش نیاز هــای فیزیکــی، فشــارهای روانشــناختی و افزایــش ســطح کیفیــت زندگــی متمرکــز شــوند. همچنیــن پیشــنهاد میشــود کاسهایــی در جهــت آمــوزش صحیــح فعالیتهــای مختلــف روزمــره کاری توســط متخصصــان طــب کار و ارگونومــی برگــزار گــردد و نیــز چنیــن پژوهشــی در نقــاط دیگــر هــم بــه مرحلــه اج را درآی د و ب ه منظ ور صح ت یافتهه ای پژوه ش، خصوص ا در م وارد بکارگی ری یافته ه ا در موقعی ت بالین ی، ع اوه ب ر اس تفاده از پرسش نامه، روشه ای دقی ق بالین ی همچ ون معاین ه و مصاحب ه ســاختاریافته نیــز بــه کار برده شــود.
سپاسگزاری
پژوهــش حاضــر نتیجــه طــرح تحقیقاتــی بــه شــماره 49/02 می باشــد. بدینوســیله پژوهشــگران کمــال تقدیــر و تشــکر را از مس ئولین دانش گاه عل وم پزش کی مازن دران، مدی ران مراکز پژوهش ی کلی ه بیمارس تان های س طح ش هر س اری و همچنی ن کلیه پرس تاران عزی ز و زحمت ک ش ش رکت کننده در ای ن پژوه ش اع ام میدارن د.
tients with primary neurological or musculoskeletal disabilities. Disabil Health J. 2016;9(1):127-33. DOI:10.1016/j.dhjo.2015.05.003 PMID: 26123857Aliafsari-Mamaghani e, Soleimani-Kiwi Y, Talati P, Jalali F, Por Iran M, Atai L. [Assessing quality of life in nurse’s whit chronic low back pain working in educational hospitals in Tabriz, 2013]. J Clin Nurs Midwif. 2014;3(4):20-8.
Nasiry Zarrin Ghabaee D, Saber Moghadam Ranjbar M, Bagheri Nesami M, Haresabadi M. [Relationship between mental health and quality of life in patients with heart failure]. Iran J Rehabil Res Nurs. 2015;1(4):21-30.
Allaf Javadi M, Parandeh A, ebadi A, Haji Amini Z. [Comparison of life quality between special care units and internal-surgical nurses]. Iran J Crit Care Nurs. 2010;3(3):9-10.
Ando S, Ono Y, Shimaoka M, Hiruta S, Hattori Y, Hori F, et al. Associations of self estimated workloads with musculoskeletal symptoms among hospital nurses. Occup Environ Med. 2000;57(3):211-6. PMID: 10810105Beaudoin Le, edgar L. Hassles: their importance to nurses’ quality of work life. Nurs Econ. 2003;21(3):106-13. PMID: 12847983Picavet HS, Hoeymans N. Health related quality of life in multiple musculoskeletal diseases: SF-36 and eQ-5D in the DMC3 study. Ann Rheum Dis. 2004;63(6):723-9. DOI:10.1136/ard.2003.010769 PMID: 15140781Martarello Nde A, Benatti MC. [Quality of life and musculoskeletal symptoms in hospital housekeeping workers]. Rev Esc Enferm USP.
2009;43(2):422-8. PMID: 19655685Malekpour F, Mohammadian Y, Moharampour A, Malekpour A. [examining the association between musculoskeletal disorders, physical activity and quality of life for workers in an auto parts manufacturing industry]. J Ergonom. 2014;2(1):19-26.
Smith DR, Mihashi M, Adachi Y, Koga H, Ishitake T. A detailed analysis of musculoskeletal disorder risk factors among Japanese nurses. J Safety Res. 2006;37(2):195-200. DOI:10.1016/j.jsr.2006.01.004 PMID: 16678854Ozgoli G, Bathaei A, Mirmohamadali M, Alavi MM. [Musculoskeletal symptoms assessment among midwives, Hamedan, 200]. Iran Occup Health J. 2006;3(1):37-42.
Montazeri A, Goshtasebi A, Vahdaninia M, Gandek B. The Short Form Health Survey (SF-36): translation and validation study of the
Iranian version. Qual Life Res. 2005;14(3):875-82. PMID: 16022079Ferguson SA, Marras WS. A literature review of low back disorder surveillance measures and risk factors. Clin Biomech (Bristol, Avon).
1997;12(4):211-26. PMID: 11415726Abbaschian R, Avazeh A, Rabi Siahkali S. [Job satisfaction and its related factors among nurses in the public hospitals of Zanjan university of medical sciences, 2010]. J Prevent Care Nurs Midwif. 2011;1(1):1724.
Reed LF, Battistutta D, Young J, Newman B. Prevalence and risk factors for foot and ankle musculoskeletal disorders experienced by nurses. BMC Musculoskelet Disord. 2014;15(5):196. DOI:10.1186/14712474-15-196 PMID: 24902582Nouhi S, Mehdipour R, Abasszadeh A. [effect of intensity and location of local musculoskeletal pain on quality of life in elderly, Kerman, Iran]. J Hormozghan Med Calluge. 2011;15(4):311-7.
RefeRences
Munabi IG, Buwembo W, Kitara DL, Ochieng J, Mwaka eS. Musculoskeletal disorder risk factors among nursing professionals in low resource settings: a cross-sectional study in Uganda. BMC Nurs.
2014;13(1):7. DOI:10.1186/1472-6955-13-7 PMID: 24565421Arsalani N, Fallahi-Khoshknab M, Josephson M, Lagerstrom M. Musculoskeletal disorders and working conditions among Iranian nursing personnel. Int J Occup Saf Ergon. 2014;20(4):671-80. DOI:10.1080/10803548.2014.11077073 PMID: 25513802Bernal D, Campos-Serna J, Tobias A, Vargas-Prada S, Benavides FG, Serra C. Work-related psychosocial risk factors and musculoskeletal disorders in hospital nurses and nursing aides: a systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud. 2015;52(2):635-48. DOI:10.1016/j. ijnurstu.2014.11.003 PMID: 25480459Arsalani N, Fallahi-Khoshknab M, Ghaffari M, Josephson M, Lagerstrom M. Adaptation of questionnaire measuring working conditions and health problems among Iranian nursing personnel. Asian Nurs Res (Korean Soc Nurs Sci). 2011;5(3):177-82. DOI:10.1016/j. anr.2011.09.004 PMID: 25030367Abedini R, Choobineh A, Hasanzadeh J. Musculoskeletal load assessment in hospital nurses with patient transfer activity. Int J Occup Hygiene. 2013;5(2):39-45.
Tinubu BM, Mbada Ce, Oyeyemi AL, Fabunmi AA. Work-related musculoskeletal disorders among nurses in Ibadan, Southwest Nigeria: a cross-sectional survey. BMC Musculoskelet Disord. 2010;11(12):12. DOI:10.1186/1471-2474-11-12 PMID: 20089139Chung YC, Hung CT, Li SF, Lee HM, Wang SG, Chang SC, et al. Risk of musculoskeletal disorder among Taiwanese nurses cohort: a nationwide population-based study. BMC Musculoskelet Disord. 2013;14(4):144. DOI:10.1186/1471-2474-14-144 PMID:
23617330Carugno M, Pesatori AC, Ferrario MM, Ferrari AL, Silva FJ, Martins AC, et al. Physical and psychosocial risk factors for musculoskeletal disorders in Brazilian and Italian nurses. Cad Saude Publica. 2012;28(9):1632-42. PMID: 23033179Mohseni-Bandpei MA, Fakhri M, Bagheri-Nesami M, Ahmad-Shirvani M, Khalilian AR, Shayesteh-Azar M. Occupational back pain in Iranian nurses: an epidemiological study. Br J Nurs. 2006;15(17):914-7. DOI:10.12968/bjon.2006.15.17.21904 PMID: 17077782Ghasemi GA, Rahimi N, eshaghian M, Aghayari A. The prevalence of low back pain and its correlation with some occupational factors and demographic characteristics of the nurses working in the hospitals affiliated with social security organization in Isfahan, 2011. J Res Dev Nurs Midwifery. 2014;20(2):69-76.
Zarea K, Negarandeh R, Dehghan-Nayeri N, Rezaei-Adaryani M. Nursing staff shortages and job satisfaction in Iran: issues and challenges. Nurs Health Sci. 2009;11(3):326-31. DOI:10.1111/j.1442-2018.2009.00466.x PMID: 19689643Dadarkhah A, Azema K, Abedi M. Prevalence of musculoskeletal pains among nursing staff in AJA hospitals-Tehran. Ebnesina – IRIAF Health Administration. 2013;15(3):10-8.
Kalali Jouneghani N, Rahnama N, Bambaeichi e, Jafari Y, Riahi Z. [The effect of eight weeks of aerobic exercise on quality of life and pain in patients with rheumatoid arthritis]. J Res Rehabil. 2011;7(3):399407.
estrella-Castillo DF, Gomez-de-Regil L. Quality of life in Mexican pa-
Work-Related Musculoskeletal Disorders and Their Relationships with the Quality of Life in nurses Davood nasiry Zarrin Ghabaee 1, Mehdi Haresabadi 2, Masoumeh Bagheri nesami 3, freshteh Talebpour Amiri 4,*
MSc Student of Anatomy, Student Research Committee, Mazandaran University of
Medical Sciences, Sari, Iran
MSc of Nursing, North Khorasan University of Medical Sciences, Bojnourd, Iran
Associate Professor, Department of Medical- Surgical Nursing, Mazandaran
Pediatric Infectious Disease Research Center (MPIDRC), Mazandaran University of
Medical Sciences, Sari, Iran
Assistance Professor, Anatomy Department, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran
* Corresponding author: Freshteh Talebpour Amiri, Assistance Professor, Anatomy
Department, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari,
9000219191

Iran. E-mail: [email protected]
Abstract
Introduction: Work-related musculoskeletal disorders (WMSDs) are the most common occupational health problems, reported with high costs and loss of productivity in nurses. On one hand, the quality of life is a multidimensional concept that affects factors such as physical and psychological ones. This study aimed to evaluate the relationship between WMSDs and quality of life in nurses.
Methods: This descriptive-analytical study was performed on 940 nursing staff in Hospitals of Sari, Iran. The samples were selected by census sampling method. Data were gathered using particular questionnaires of musculoskeletal disorders (Nordic) and quality of life (SF36-). Collected data were analyzed by analysis of variance (ANOVA), t-test and Pearson’s correlation using SPSS software (version 18).
Results: The results showed that low back disorder with prevalence of %60.9 was the most prevalent disorder among nurses. All aspects of quality of life, except for social functioning, were significantly correlated with WMSDs (P<0.05). In addition, there was a statistically significant relationship in age, gender and education level with WMSDs as well as in gender and work with quality of life (P<0.05).
conclusions: According to this study, the prevalence of WMSDs was relatively high in nurses. In the majority of nurses, moderate quality of life was observed. Therefore, any intervention to improve quality of life and prevent WMSDs should be focused on, to reduce the physical needs and psychological pressures.
15353-7319O
r
iginal A
r
ticl
e

O



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید